Home
Login

Hoe ontstond het ontwerp van een familiewapen?

Hoe ontstond het ontwerp van een familiewapen?

Een familiewapen, dat ook wel een wapenschild wordt genoemd, wordt doorgaans geassocieerd met rijkdom en mensen van stand. Het is echter niet alleen voor de rijken bestemd. In dit artikel duiken we 900 jaar terug in de tijd om te leren hoe het familiewapen is ontstaan.

Krijgers en ridders

In de Middeleeuwen droegen krijgers en ridders zeer zware wapenrustingen. Om op het slagveld hun vijanden van hun bondgenoten te kunnen onderscheiden, versierden ze hun schilden met een symbool. Dit is de periode waar heraldiek ontstond. Heraldiek of wapenkunde, is een systeem van tekens, kleuren en symbolen dat werd gebruikt door adellijke families om zich te onderscheiden van andere families.  Heraldiek is ontstaan in de vroege middeleeuwen om elkaar makkelijk te herkennen op het slagveld. In het begin werd alleen de kleuren op het schild geschilderd, later werden ook afbeeldingen gebruikt.

Vervolgens werden die symbolen ook gebruikt op wapenrustingen, helmen en zadeldekken. In het begin had elke krijger zijn eigen unieke wapenschild, maar halverwege de 12e eeuw werden deze geërfd door hun kinderen. Dit is hoe het familiewapen is ontstaan. Er werd van zonen verwacht dat zij hun vaders wapenschilden in de strijd gebruikten. Dochters mochten het familiewapen ook gebruiken, maar zij mochten het niet doorgeven aan hun kinderen.

Al snel werden familiewapens heel belangrijk, en in de 13e eeuw werden ze op grote schaal gebruikt door steden, gilden, staten en koninkrijken. Familiewapens werden toegepast op belangrijke documenten, vlaggen en zelfs grafstenen. De regels die op deze wapenschilden van toepassing waren, werden vastgelegd in de heraldiek. Om een familiewapen snel te kunnen identificeren, worden in de heraldiek slechts zeven kleuren gebruikt en wordt er geen onderscheid gemaakt op het gebied van exacte afmetingen of plaatsing.

opbouw-wapenschild

Complexiteit

Familiewapens werden doorgaans ontworpen door heraldici. Gedurende de vroege jaren werden heel simpele, grote vormen op het schild van een krijger geverfd. Dit was logisch, omdat deze ook vanaf grote afstanden makkelijk te herkennen waren en zo simpel onthouden konden worden. De heraldici documenteerden alle wapenschilden in een boek. In tijden van oorlog was het hun taak om een lijst te maken van alle ridders die ten strijde trokken. Op die manier was het eenvoudiger om de ridders die in de strijd werden gedood te identificeren. Toen familiewapens op bredere schaal werden gebruikt en ze niet meer alleen identificatie op het slagveld tot doel hadden, begonnen ze steeds complexer te worden. Tegenwoordig variëren de artistieke stijlen van heel simpel tot extreem complex.

Heden

Familiewapens bloeien nog altijd in deze moderne tijden. In de meeste Europese landen, met name in Engeland en Schotland, worden zeer strenge regels gehanteerd met betrekking tot het gebruik van een familiewapen. Elk land heeft zijn eigen instituut voor het toekennen en registreren van familiewapens. De meeste mensen beschouwen het familiewapen als onderdeel van hun persoonlijk erfgoed.

Een familiewapen ontwerpen

Een wapen bestaat altijd uit een schild met helm, helmteken, wrong en helmkleden. Eventueel kan er ook nog een wapenspreuk bij opgenomen worden. De naam van de wapendrager komt altijd los onder het schild te staan.

Wanneer je een nieuw wapen ontwerpt is deze altijd ongedeeld. Vanuit historisch oogpunt is het gebruik van delingen bij een nieuw schild niet correct. Delingen duiden op allianties, bijvoorbeeld een huwelijk van een erfdochter, de laatste van haar geslacht, in een nieuwe familie die dan het recht heeft het op verdwijnen staande wapen met het zijne te combineren. Er zijn wel mogelijkheden tot deling, hierbij moet echter wel in elk veld hetzelfde staan of wanneer een groter stuk door de deellijn gaat, zie ook de afbeelding.

schilden

Do’s

  • Hou het simpel, van oorsprong is bedoeld om het schild van grote afstand te herkennen
  • Maak gebruik van de kleuren azuur (blauw), keel (rood), sinopel (groen), sabel (zwart), goud (geel) of argent (zilver/wit)
  • Gebruik maximaal 2 kleuren (blauw, rood, groen of zwart) en 1 metaalkleur (goud of zilver)

Dont’s

  • In wapens horen geen letters of woorden voor te komen
  • Teveel kleuren of tekens gebruiken waardoor je een druk schild krijgt

Heeft jouw familie nog geen familiewapen? Waarom laat je er niet een ontwerpen?